Historia i symbolika

Najgorętszy ze wszystkich kolorów i najmocniej oddziałujący na zmysł wzroku i psychikę człowieka. Często uznaje się ją za „kolor kolorów". W niektórych językach stanowi zamiennik słowa "kolorowy", zaś w innych słowa "piękny". Czerwień zaprzątała myśli już starożytnych greckich myślicieli. Odcień purpury był „miły dla oczu” Arystotelesa, Platon sławił czerwień jako kolor najpiękniejszy i ustawiony ponad wszystko inne, a Witruwiusza barwa ta zachwycała swym blaskiem.

Czerwień jest niezwykła, gdyż zawiera w sobie istotę dobra i zła. Z jednej strony oznaczała życie, płodność, miłość, ogień, władzę królewską i dostojeństwo, a z drugiej była symbolem wojny, przelanej krwi, nienawiści, rozpusty
i diabelskich mocy. Jej znaczenia zmieniały się wraz z mijającym czasem. Ludzie neandertalscy, malując swoje ciało ochrą i posypując nią zmarłych, wierzyli, że czerwień uchroni ich przed złymi mocami i zapewni nowe życie. W Biblii używano jej dla zwrócenia uwagi na grzech, w starożytnym Egipcie - kojarzono z niebezpieczeństwami pustyni
i zniszczeniem. Moc tego koloru była tak duża, że słowa uważane za „złe” pisano czerwonymi barwnikami. Starożytny Rzym podkreślał jej pozytywne znaczenie. Welony szczęśliwych młodych panien były płomiennoczerwone. Kolor ten był dozwolony tylko dla najwyższych rangą dostojników. W Średniowieczu natomiast czerwone szaty nosili kaci
i sędziowie, purpurowe suknie wkładały cudzołożnice, a stroje z dzwoneczkami – dworscy błaznowie. Kardynalska czerwień to symbol krwi umęczonych chrześcijan, ale także szatana i piekielnego ognia. W tym samym też czasie czerwień uznano za najpiękniejszą z barw dla herbu państwa. Oznaczała odwagę i skromność, a jej siostra purpura – hojność, dostatek i mądrość.

Kultury pierwotne, podobnie jak i prehistoryczne oczekiwały od tej barwy ochrony i szczęścia. To dlatego wiązano tasiemki przy noworodku i zakładano czerwone korale, trzewiki, pierścionek z oczkiem, a w czerwone stroje ubierano baśniowe stwory bohaterów bajek.

Jakie znaczenia ma czerwień dzisiaj? Jest ich bardzo wiele. W nim zawiera się dynamika i siła witalna. To znak gorąca, miłości i szczęścia. To też kolor nakazu i ostrzeżenia. Barwa rewolucji i strajków. Niebezpieczeństwa i agresji. Najważniejsze jest jednak zrozumienie jego ognistej natury.

Wpływ na człowieka

Barwa czerwona jest najsilniejszym stymulatorem ludzkiej psychiki. Jego główne oddziaływanie na człowieka sprowadza się do pobudzenia zmysłów i ciała, zwiększenia apetytu oraz przyśpieszenia metabolizmu. Z drugiej strony kolor ten może prowokować zachowania impulsywne i nieobliczalne.

Czerwień jest kolorem przykuwającym uwagę, dlatego też często wykorzystuje się ją tam, gdzie dzieje się coś ważnego, albo istnieje zagrożenie bezpieczeństwa np. na drodze. Kolor ten jest również szeroko wykorzystywany
w reklamie i identyfikacji wizualnej przedsiębiorstw. Powszechnie wiadomo, że czerwone logo łatwiej zapamiętać, podobnie jak wyróżnione tym kolorem słowo.

Naukowe podstawy czerwieni

Światło czerwone należy do najniższych częstotliwości rozpoznawanych przez ludzki narząd wzroku. Długość fali światła czerwonego to ok. 630-780nm. Promieniowanie o długości fali powyżej tego zakresu nazywany jest podczerwonym i nie można go zobaczyć gołym okiem.

Miejsce w kole barw

Czerwony tradycyjnie należy do kolorów podstawowych, fundamentalnych obok niebieskiego
i żółtego. Jego barwą dopełniającą (leżącą po przeciwnej stronie środka koła) jest cyjanowa (powstała ze zmieszania niebieskiego i żółtego).

Okultyzm

Ognista czerwień jest kolorem aktywnej czakry pierwszej - czakry korzenia. Czakra ta odpowiada za cielesną wolę istnienia. Wiąże nas z żywiołem Ziemi i daje grunt pod nogami, na którym możemy budować własne życie. Jej kolor nawiązuje do jądra naszej planety i symbolizuje przepływającą przez nas życiową energię.

Kolor w przyrodzie

Średniowieczna Europa otrzymywała czerwień głównie z Polski, gdzie produkowano ją z larw czerwca, a następnie
z Nowego Świata – gdzie pozyskiwano ją z żerującego na kaktusach owada – tzw. koszenila. Dawni Europejczycy barwili swoje tkaniny również „kermesem” produkowanym z jajek pasożyta żyjącego w dębie śródziemnomorskim, albo korzystali z barwników roślinnych, które w porównaniu z pozostałymi nie dawały jednak zbyt trwałych efektów.

Kolor w malarstwie

Ze względu na największe wśród barw ciepło i moc wywoływania ekspresyjnych emocji kolor czerwony w malarstwie jest używany jako dominanta in. kolorystyczny akcent. W Średniowieczu kolor ten miał funkcję wyrażającą, a nie przedstawiającą. Wtedy też właśnie w języku rosyjskim „piękno” i „czerwień” stają się jednym. Renesansowy Tycjan stosuje pełną paletę odcieni tego koloru, barokowy Rembrandt przedstawia na swych obrazach czerwienie pełne żaru
i uniesienia, a Velázquez wyrafinowaną ich skalę - począwszy od czerwieni płomiennych, ceglastych i szkarłatnych, aż po chłodny karmin, przygaszone róże i odcienie łososia. Każdy malarz, niezależnie od wieku w którym żył, traktował czerwień bardzo osobiście, powierzając jej zadanie odzwierciedlenia jego osobowości. Wystarczy spojrzeć na płótna Van Gogha, Gaugina czy Matisse'a i porównać je z ich artystyczną biografią.

Kolor na świecie

Czerwony to w krajach zachodnich symbol Dnia Zakochanych. Wśród Chrześcijan natomiast oznacza Święta Bożego Narodzenia. W Rosji jest kolorem rewolucji i komunizmu. W Hiszpanii nawiązuje do Corridy i flamenco, a w Wielkiej Brytanii - do autobusów i budek telefonicznych. W Chinach czerwień jest kolorem szczęścia, powodzenia i miłości
(na ślubie panny młode zakładają tam czerwone suknie), zaś w południowej Afryce symbolizuje żałobę.

Kolor w wystroju wnętrz

Czerwony zgodnie ze swoją naturą pasuje do pomieszczeń, w których panuje duży ruch (sala do ćwiczeń, przedpokój, korytarz). Zastosowany w kuchni zwiększy apetyt każdego domownika.

W nadchodzącym roku czerwienie we wnętrzach będą pełne dynamiki, intensywności i promienności. Niektóre są płynne i przygaszone jak lawa i stopiony metal. Inne mają w sobie więcej z różu i kierują nas w stronę przyszłości. Wprowadzają też do barwnej palety powiew młodości i nowoczesności. Czerwienie neutralne natomiast są niezwykle łagodne i finezyjne. Barwy popiołu i tradycyjnego pudru wprowadzają w nasze myśli pozytywne wspomnienia. Kolorem kluczowym jest koralowa czerwień, której przypalony odcień jest łagodniejszy w odbiorze i bardziej uniwersalny
w zastosowaniu.